Zespół Pieśni i Tańca RUDKI
photo1

Repertuar



Jeden z pięciu polskich tańców narodowych. Pierwotnie polski taniec ludowy z okolic Krakowa wykonywany w metrum 2/4 i w charakterystycznym, synkopowanym rytmie. Tańczony był w całej Polsce. Nazwa krakowiak, prawdopodobnie nie ludowego pochodzenia, pojawiła się w XVIII wieku na określenie dwumiarowych tańców krakowskich o różnych lokalnych nazwach np. mijany, suwany, dreptany, przebiegany, ścigany. W XVIII wieku rytmy krakowiaka przeniknęły do muzyki symfonicznej. W końcu XVIII i na początku XIX wieku krakowiak stał się popularny, zwłaszcza w muzyce scenicznej.
Krakowiak nosił czapkę krakuskę, czyli czerwoną rogatywkę otoczoną czarnym barankiem, przystrojoną pękiem pawich piór i kolorowymi wstążkami. Na białą lnianą koszulę, zakładał długi kaftan bez rękawów, szyty z ciemnego sukna, z czerwonym podbiciem, obszyty dekoracyjnymi chwościkami i guzikami. Kaftan opasuje skórzanym pasem nabijanym ćwiekami.
Nakryciem głowy dziewczyny jest wianek ze sztucznych kwiatów przybrany kolorowymi, spływającymi na plecy wstążkami. Górną cześć stroju stanowi gorset wyszywany kolorowym haftem, przystrojony błyszczącymi, różnobarwnymi cekinami, koralikami, chwościkami, tasiemkami i wstążeczkami. Kwiecistą spódnicę przewiązuje w pasie białym, tiulowym fartuszkiem zwanym zapaską, którego ozdobą jest misterny haft angielski.




Jest to reprezentacyjny narodowy taniec polski. Choć jego korzenie tkwią w muzyce ludowej stał się polskim tańcem dworskim. Tańczony był na rozpoczęcie balów. Nazywany pierwotnie chodzonym. W zależności od regionu, polonez znany był pod różnymi nazwami: taniec polski, pieszy, łażony, wolny, powolny, okrągły, starodawny, chmielowy. Nazwa polonez pojawiła się dopiero w latach trzydziestych XVIII w jako spolszczenie francuskiego polonaise. Polonez jest tańcem uroczystym w charakterze. Jest dostojny, raczej powolny. Charakteryzuje go gracja w ruchach i posuwistość kroków. Tańczony w metrum 3, w umiarkowanym, powolnym tempie z charakterystycznym akcentem na raz.
Tańczony jest zwykle z w kontuszach szlacheckich lub w kostiumach z okresu Księstwa Warszawskiego.




Tańce z okolic Przeworska cechuje żywiołowość i dynamika. Obszerność ruchu i swoboda. Najczęściej poszczególne tańce składają się z dwóch lub trzech części. W ich skład wchodzą różne elementy taneczne. Kroki polki, płasko wykonywanej, przeplatane przytupami w takich tańcach, jak: polka gacok, polka stawana czy sarna. Charakterystyczną cechą tańców tego podregionu jest zmienne tempo, przechodzące stopniowo z umiarkowanego w szybkie aż do bardzo szybkiego. Obserwujemy to w tańcach: polka przeworska, sumieszka, bandoska, warszawianka, sztajer-polka.
Na strój męski składała się kamizelka i spodnie z czarnego lub ciemnogranatowego sukna. Lniana katana zwana płótnianką oraz słomiany kapelusz ozdobiony czarna tasiemką lub czerwoną wstążeczką.
Kobiety nosiły wełniane spódnice wykończone tak zwaną szczoteczką. Do tego fartuch z bawełny zdobiony wstawkami białej koronki szydełkowej, wycięty u dołu w duże półkoliste zęby. Gorset zwany w tym regionie stanikiem był obszyty wzdłuż brzegów czarną tasiemką i zapinany na guziczki. Głowę okalał chustka. Najczęściej biała, tiulowa ozdobiona białym haftem.




Cechą charakterystyczną niemal wszystkich tańców lubelskich jest obowiązujący w nich wzajemny szacunek partnerów. Rozpoczynający taniec, tańczą go ze sobą do końca. Tańce lubelskie są zróżnicowane co do metrum i tempa. Posiadają kroki i elementy taneczne występujące tylko w tym regionie na przykład Mach i Osa. Bardzo charakterystyczna budowa muzyczna oberków lubelskich wymusiła na tancerzach wykonywanie figur dopasowanych do tej muzyki. Typowe dla tego regionu tańce to: wspomniany oberek , mach, osa, polka lubelska, walczyk lubelski, cygan, chodzony oraz czółenko.
Spośród różnych odmian lubelskiego stroju ludowego najbardziej popularnym jest strój z okolic Krzczonowa. Górną część stroju damskiego stanowił mocno dopasowany, aksamitny gorset bogato zdobiony srebrnym i złotym szychem oraz kolorowymi tasiemkami. Głowy dziewcząt wieńczyły wianki, upinane z tyłu ponad splecionymi warkoczami. Spod wianków opadały na plecy i ramiona wyszywane w kwiaty różnobarwne wstążki. Ubiór męski był bardziej ubogi. Spodnie były w kolorze czarnym. Wzdłuż bocznych szwów naszyty był czerwony, wełniany sznurek. Kamizele, również z czarnego sukna zdobiły szczoteczki oraz lamówka wokół brzegów i na kołnierzu przymocowanym na stałe.



Tańce wykonywane w tym regionie były zróżnicowane pod względem temp oraz metrum. Najbardziej popularnym tańcem Górali Śląskich jest owięziok. Nazwa samego tańca pochodzi od owięziej skóry, czyli skóry jagnięcej, z której wyrabiano kierpce noszone jedynie od święta oraz na zabawy taneczne. Inne tańce z tego regionu to świniorz, rejna, zajączek, żabiok, wrona, piłka, jawornicki, masztołka oraz kołomajki.
Dla stroju góralek śląskich charakterystyczne są krótka bluzeczka, czyli kabotek zdobiony haftem krzyżykowym oraz dwie zapaski: tylna z plisowanego czarnego płótna i przednia z niebieskiego drukowanego w kwiaty materiału. Specyficznym dla tego stroju elementem są czerwone pończochy. Ubiór męski był szyty z grubych wełnianych materiałów. Ubiorem wierzchnim była kamizelka określana bruclikiem oraz portki zwane gaciami. Zarówno kobiety jak i mężczyźni na stopy zakładali skarpety, czyli kopyce oraz skórzane kyrpce.